All posts by Vijay Kumar

ఆ పండ్లు కొనొద్దు… తినొద్దు -SAKSHI

ఆ పండ్లు కొనొద్దు… తినొద్దు
కడప అగ్రికల్చర్, న్యూస్‌లైన్: కాల్షియం కార్బైడ్ వినియోగించి మాగబెట్టిన మామిడి పండ్లను తిన్న వారి ఆరోగ్యం దెబ్బ తింటుంది. మనుషుల ఆరోగ్యానికి హాని కలిగించే కాల్షియం కార్బైడ్ వాడకాన్ని ప్రభుత్వం నిషేధించినప్పటికీ వ్యాపారులు ఈ ప్రమాదకరమైన పద్ధతిని అలాగే కొనసాగిస్తున్నారు.

ఈ నేపథ్యంలో కాల్షియం కార్బైడ్ వినియోగం, దాని వల్ల కలిగే అనర్థాలపై ఉద్యాన శాఖ రిటైర్డ్ జాయింట్ డెరైక్టర్ వేంపల్లె లక్ష్మీరెడ్డి అందిస్తున్న ఆసక్తికరమైన సమాచారం….
మామిడి కాయల్ని మాగబెట్టే సీజన్ వచ్చిందంటే కాల్షియం కార్బైడ్ అనే రసాయనం అమ్మకాలు విపరీతంగా పెరుగుతాయి. సున్నం, కోక్ మిశ్రమాన్ని ఎలక్ట్రిక్ ఫర్నేస్‌లో సుమారు 2000 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉష్ణోగ్రత వద్ద మండించి కాల్షియం కార్బైడ్‌ను తయారు చేస్తారు.

మనకు మార్కెట్‌లో లభించే కాల్షియం కార్బై డ్‌లో 80% కాల్షియం కార్బైడ్, మిగిలిన 20 శాతం మలినాలు ఉంటాయి. కాల్షియం కార్బైడ్‌ను ఉక్కు వంటి పలు పరిశ్రమల్లో వినియోగిస్తారు. కాల్షియం కార్బైడ్ అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద నత్రజనితో కలిసినప్పుడు కాల్షియం సైనమైడ్ ఏర్పడుతుంది.

దీనిని పైర్లకు ఎరువుగా వాడతారు. కాల్షియం కార్బైడ్ తేమతో కలిసినప్పుడు ఎసిటిలిన్ అనే వాయువు విడుదల అవుతుంది. ఈ వాయువే మామిడి కాయల్ని కృత్రిమంగా పక్వానికి తేవడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఒకసారి మాగే ప్రక్రియ మొదలైతే ఆగకుండా కొనసాగుతుంది. కాల్షియం కార్బైడ్‌ను మామిడి కాయలకే కాదు… బత్తాయి, నిమ్మ వంటి కాయల్ని మాగబెట్టేందుకు కూడా వినియోగిస్తున్నారు.

ఏం చేస్తారు?
మామిడి కాయల్ని అందరి కంటే ముందుగానే మార్కెట్‌కు పంపితే మంచి ధర పలుకుతుందని రైతులు, వ్యాపారులు అనుకోవడం సహజమే. అందుకే కాయలు పక్వానికి రాక ముందే చెట్ల నుంచి కోసి కాల్షియం కార్బైడ్‌తో మాగబెడుతుంటారు. దీనివల్ల పండ్లు లేత పసుపు రంగుతో పైకి పక్వానికి వచ్చినట్లు కనిపించినప్పటికీ వాటిలో తీపిదనం ఉండదు. పుల్లగా ఉంటాయి. నాణ్యత లోపిస్తుంది.

గదుల్లో కాయల్ని కుప్పగా పోసేటప్పుడు వాటి మధ్యలో కాల్షియం కార్బైడ్ ముక్కల్ని బట్టల్లో/కాగితాల్లో చుట్టి పెడతారు. చివరికి కాయల్ని టార్పాలిన్‌తో కప్పుతారు. కాయల మధ్య ఉంచిన కాల్షియం కార్బైడ్ ముక్కలు గాలిలోని తేమను గ్రహించి ఎసిటిలిన్ వాయువును విడుదల చేస్తాయి. ఈ వాయువును మామిడి కాయలు గ్రహిస్తాయి. అప్పుడు కాయల్లో మాగే (పక్వానికి వచ్చే) ప్రక్రియ ప్రారంభమవుతుంది.

బత్తాయి తోటలో కాయల్ని కోసిన తర్వాత వాటిని మాగబెట్టేందుకు అక్కడే కాల్షియం కార్బైడ్‌ను ఉపయోగిస్తారు. కాయల్ని కోసి, కుప్పగా పోసి కాల్షియం కార్బైడ్ ముక్కల్ని చిన్న చిన్న గుడ్డలు/కాగితాల్లో వేసి కాయల మధ్యలో పెడతారు. కాయల కుప్పపై టార్పాలిన్ పట్టా కప్పుతారు. లోపల విడుదలయ్యే ఎసిటిలిన్ వాయువు బయటికి రాకుండా పట్టా చివరల్ని మట్టితో కప్పేస్తారు. 18 గంటల తర్వాత పట్టా తీసేసి కాయల్ని రవాణా చేస్తారు.

కాల్షియం కార్బైడ్‌ను ఉపయోగించడం వల్ల ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండే కాయల తోలు పసుపు రంగులోకి (బంగారం రంగు) మారుతుంది. అవి పండిన కాయల మాదిరిగా కన్పిస్తాయి. అయితే లోపల రసంలో ఎలాంటి జీవ రసాయన మార్పులు జరగవు. నిమ్మ కాయల్ని కాల్షియం కార్బైడ్‌తో మాగబెట్టినప్పుడు ఆ కాయల తోలు కూడా ఆకుపచ్చ రంగు నుంచి పసుపు రంగుకు మారుతుందే తప్ప వాటి రసంలోనూ ఎలాంటి మార్పు ఉండదు.

ఏం చేయాలంటే…
ఇప్పటికే భారత్ సహా అనేక దేశాలు కాల్షియం కార్బైడ్‌తో కాయల్ని మాగబెట్టడాన్ని నిషేధించాయి. ఆహార కల్తీ నిరోధక చట్టంలోని సెక్షన్ 44 ఏఏ ప్రకారం ఎసిటిలిన్ వాయువుతో (వాడుకలో కార్బైడ్ వాయువు) కృత్రిమంగా మాగబెట్టిన పండ్లను అమ్మడం నేరం.

అయితే దురదృష్టవశాత్తూ ఈ చట్టాన్ని అమలు చేయాల్సిన అధికారులు దీనిపై దృష్టి సారించడం లేదు. ఇప్పటికైనా వారు ఈ విషయంపై శ్రద్ధ వహించి, చట్టాన్ని పకడ్బందీగా అమలు చేసి, మనుషుల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడాల్సిన అవసరం ఉంది. మార్కెటింగ్ శాఖ అధికారులు కూడా మార్కెట్ యార్డుల పరిధిలో కాల్షియం కార్బైడ్ వాడకాన్ని నిరోధించాలి. చట్టాన్ని ఉల్లంఘించే వ్యాపారుల లెసైన్సులు రద్దు చేయాలి.

ఉద్యాన, మార్కెటింగ్ శాఖల అధికారులు సమన్వయంతో వ్యవహరించి కార్బైడ్ వాడకం వల్ల కలిగే నష్టాలపై ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలి. ఇందుకోసం సీజనులో సదస్సులు, మేళాలు నిర్వహించాలి. ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాలోనూ, పత్రికల్లోనూ ముమ్మరంగా ప్రచారం చేయాలి. పండ్ల మార్కెట్లలో వాల్‌పోస్టర్లు, మైకుల ద్వారా కూడా ప్రచారం చేయాలి.

రైతులు పక్వానికి వచ్చిన కాయల్ని మాత్రమే కోయాలి. దీనివల్ల కాయలు సహజసిద్ధంగా మాగి మంచి రంగు, రుచి, వాసనను సంతరించుకుంటాయి. దీనివల్ల పండ్ల నాణ్యత పెరిగి మార్కెట్‌లో మంచి ధర వస్తుంది. వ్యాపారులు కూడా తమ నైతిక, సామాజిక బాధ్యతల్ని గుర్తించి, కాల్షియం కార్బైడ్ వాడకాన్ని ఆపేయాలి.

అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా వినియోగదారులు చైతన్యాన్ని ప్రదర్శించి కాల్షియం కార్బైడ్‌తో మాగపెట్టిన పండ్లను కొనకూడదు. దీనివల్ల సమస్య దానంతట అదే పరిష్కారం అవుతుంది. కాల్షియం కార్బైడ్ విషయంలో వినియోగదారులు అప్రమత్తంగా ఉండడం చాలా అవసరం. లేకుంటే అనారోగ్యాల్ని ‘కొని’ తెచ్చుకున్న వారు అవుతారు.

ఆరోగ్యానికి హానికరం
మామిడి, బత్తాయి, నిమ్మ కాయల్ని మాగబెట్టేందుకు వాడే కాల్షియం కార్బైడ్‌లో 20 శాతం మలినాలు ఉంటాయి. వీటిలో కొద్దిగా ఆర్సెనిక్, ఫాస్ఫరస్ రసాయన పదార్థాలు ఉంటాయి. ఇవి ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బ తీస్తాయి.

అంతేకాదు… క్యాన్సర్ వ్యాధికి కారణమైన ఎసిటాల్డిహైడ్‌ను కాల్షియం కార్బైడ్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అంటే పరోక్షంగా క్యాన్సర్ వ్యాధికి కారణమవుతుంది. కాల్షియం కార్బైడ్ తేమతో కలిసినప్పుడు విడుదల య్యే ఎసిటిలిన్ వాయువు కూడా ప్రమాదకరమైనదే. ఇది మనిషి మెదడుకు ప్రాణవాయువు సక్రమంగా సరఫరా కాకుం డా నిరోధిస్తుంది. తద్వారా నాడీ వ్యవస్థను దెబ్బ తీస్తుంది.

కరవు గ్రామంలో నీటి పరవళ్లు – Sakshi

కరవు గ్రామంలో నీటి పరవళ్లు
ఆదర్శం
నీరుంటేనే జీవితం అని వేలసంవత్సరాల క్రితమే గుర్తించిన మనిషి దాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసి ఇప్పుడు పడకూడని కష్టాలు పడుతున్నాడు. సంతోషించదగిన విషయం ఏంటంటే… ఇప్పుడిప్పుడే మళ్లీ తప్పు తెలుసుకుని సరిదిద్దుకుంటున్నాడు. అలాంటి ఒక ఆదర్శనీయ గాథ ఖోప్లా గ్రామానిది, దాన్ని నడిపించిన మథుర్ సావనీది. ఎండిపోయిన బావులను నిండుకుండల్లా మార్చి, ఊరిని సస్యశ్యామలం చేశారాయన.

ఈ లోకంలో ఎప్పటికీ అర్థం కాని వింత ఒకటుంది… ప్రతి రాష్ట్రంలో, ప్రతిజిల్లాలో, ప్రతి ఊర్లో ప్రతిమనిషికీ ఏదో ఒక సందర్భంలో నీటి సమస్య ఎదురై ఉంటుంది. అయినా మేల్కొనరు. కానీ, గుజరాత్‌లోని కరవు ప్రాంతమైన సౌరాష్ట్రలోని ఖోప్లా వాసి మధుర్‌భాయ్ సావనీ మేల్కొన్నాడు. తన ఊరిని, ఆ స్ఫూర్తితో తన ప్రాంతాన్ని మేల్కొల్పాడు.
మధుర్‌భాయ్ ఖోప్లాలో చదువుకుంటు న్నపుడు ఆ ఊరు పచ్చగా ఉండేది. ఏడాదికి రెండు పంటలతో అలరారేది. కొన్నాళ్లకు వ్యాపార రీత్యా వారి కుటంబం సూరత్‌కు వలసపోయింది. వజ్రాల వ్యాపారంలో బాగా ఎదిగింది. కానీ, అంతలో వారి ఊరి పరిస్థితులు పూర్తిగా మారి పోయాయి. ఆ ఊళ్లో తొంైభై ఐదు శాతం కుటుంబాలు వ్యవసాయం మీదే ఆధారపడ్డాయి.

వానలు సరిగా కురవని ప్రాంతం కావడంతో బోర్ల ద్వారా భూగర్భ జలాలు తోడి పంటలు పండించే వారు. ప్రతి చేనుకో బావి, ఒక బోరుబావి. దీంతో క్రమంగా భూగర్భ జలం అడుగంటింది. వానలు తక్కువ కావడం వల్ల తోడిన నీరు మళ్లీ రీఛార్జ్ కాలేదు. నీరు బోర్లకు కూడా అందనంతగా అడుగంటి పోయింది.

అప్పుడప్పుడూ సొంతూరికి వచ్చివెళ్లే మధుర్ ఊరి పరిస్థితిని గమనించాడు. మళ్లీ ఊరికి పూర్వరూపం తేవాలనుకున్నాడు. కొందరు నిపుణులను కలిసి భూగర్భ జలాలు పెంచే మార్గాల గురించి అన్వేషించాడు. అందులో ఉత్తమ పద్ధతి చెక్‌డ్యామ్‌ల నిర్మాణమే అని అతనికర్థమైంది.

గ్రామస్థులతో మమేకం
ఒకరోజు ఊరి రైతులందరినీ ఆహ్వానించి ఒక సమావేశం ఏర్పాటుచేశారు మధుర్. ‘మన ఊరంతా వ్యవసాయం మీదే బతుకుతోంది. బోర్లలో నీళ్లు లేవు, వానల్లేవు. ఇలాగే ఉంటే తాగడానికి కూడా పట్టణానికెళ్లి నీరు కొనుక్కోవాల్సి ఉంటుంది. మీరంతా కలిస్తే మళ్లీ మన ఊరు కళకళలాడేలా చేద్దాం’ అన్నాడు. కానీ, ఎవరి మాటో ఎందుకు వినాలి అన్న ఇగో ఆ ఊరి ప్రజల్లో ఐకమత్యాన్ని దూరం చేసింది.

అయినా ఇలాంటి పలురకాల సమావేశాల్ని సొంత ఖర్చుతో పెట్టి వారిలో చైతన్యం తేవడానికి ప్రయత్నించాడు. అప్పటికీ గ్రామస్థుల్లో పెద్దగా స్పందన కనిపించలేదు. అందుకే తనే సౌరాష్ట్ర జల్‌ధార ట్రస్ట్ ఏర్పాటు చేశాడు. మళ్లీ గ్రామస్థుల వద్దకు వెళ్లి, ‘ఊరిని బాగుచేయడానికి ఒక ట్రస్టు ఏర్పాటు చేశాను. నా వంతుగా దీనికి పదహారు లక్షల రూపాయలు ఇస్తున్నాను’ అని ప్రకటించాడు. అది చాలామందిలో చైతన్యం తెచ్చింది. చెక్‌డ్యామ్‌లు కడితే ఊరికి జరిగే మేలును కూలంకషంగా వివరించాడు.

ఆయన ప్రయత్నాన్ని నమ్మబుద్ధయింది వారందరికీ. ఐదు వేల జనాభా, 16 వేల బిగాల భూమి (1 ఎకరం = 1.75 బిగాలు) ఉన్న ఊరు కదిలింది. రైతులు, రైతు కూలీలు ఒక్కటయ్యారు. ఎవరికీ ఏ సమస్యా రాకుండా భూమిని బట్టి విరాళమిచ్చారు. ఒక బిగాకు 300 రూపాయలు చొప్పన ట్రస్టుకు ఇచ్చారు. అదంతా కలిపితే 48 లక్షలు అయ్యింది.

జలయజ్ఞం మొదలు
మొత్తం 200 పల్లపు ప్రాంతాల్లో చెక్ డ్యాములు కట్టాలనుకున్నారు. కానీ, వారి దగ్గరున్న 63 లక్షలు సరిపోలేదు. దీంతో మధుర్ తనకున్న వ్యాపారుల పరిచయాలను ఉపయోగించి మరో కోటిన్నర విరాళాలు సేకరించాడు. కేవలం ఏడు నెలల్లో రెండొందల చెక్‌డ్యాములు పూర్తిచేశారు. కూలీ, రైతు తేడా లేకుండా పనులు చేశారు. తర్వాత వచ్చిన వర్షా కాలంలో రెండు వందల చెక్‌డ్యాములు నీటితో కళకళలాడాయి. సరిగ్గా రెండు నెలల్లో భూగర్భ జల మట్టం విపరీతంగా పెరిగింది. ఆ సీజనులో వచ్చిన పంట ద్వారా గ్రామప్రజలు ఏడుకోట్ల రూపాయల పంట పండించారు.

ఆ ఊరు సౌరాష్ట్రకే స్ఫూర్తి
గుజరాత్‌లోని సౌరాష్ట్ర ప్రాంతమంతా కరవే. వర్షాలు చాలా తక్కువ. అటువంటి ప్రాంతంలో ఖోప్లా సాధించిన విజయం అందరికీ తెలిసింది. అది కరవు గ్రామాలకు ఒక మార్గదర్శిగా నిలిచింది. దాంతో సావనీ ఆ పద్ధతిని సౌరాష్ట్రలోని చాలా గ్రామాలకు విస్తరింపజేశాడు. వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో వ్యాపారాలు చేస్తున్న సౌరాష్ట్ర వ్యాపారుల నుంచి తన ట్రస్టు ద్వారా విరాళాలు సేకరించి, సుమారు 1000 గ్రామాలకు నీటి సమస్యను తీర్చాడు. మధుర్ కారణంగా గత పదేళ్లలో చెక్‌డ్యాముల్లో గుజరాత్ భారీ ప్రగతిని సాధించింది. ఇటీవల నీటి యాజమాన్య పద్ధతుల్లో అత్యుత్తమ ప్రతిభ కనబరిచిన రాష్ట్రంగా కూడా ఎంపికైంది. ……………….. ప్రకాష్ చిమ్మల

వేసవి దుక్కులతో ఎంతో మేలు sakshi

వేసవి దుక్కులతో ఎంతో మేలు

వేసవిలో అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా ఏప్రిల్, మే నెలల్లో ఎండ తీవ్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది. వర్షాధారంగానూ, వ్యవసాయ బావుల కింద పంటలు పండించే భూములు వేసవిలో ఎలాంటి పైర్లు లేకుండా ఖాళీగానే ఉంటాయి. ఈ సమయంలో వ్యవసాయ భూముల్ని అలాగే వదిలేయకుండా లోతు దుక్కులు చేసుకుంటే అనేక ప్రయోజనాలు పొందవచ్చు. ఈ నేపథ్యంలో లోతు దుక్కుల ఆవశ్యకతపై కరీంనగర్ జిల్లా జగి త్యాల వ్యవసాయాధికారి రాంచందర్ అంది స్తున్న వివరాలు…

వాలుకు అడ్డంగా దున్నితే…
వ్యవసాయ భూమిని వేసవిలో లోతుగా దున్ని దుక్కి చేయడం వల్ల భూమి పై పొరలు లోపలికి, లోపలి పొరలు భూ ఉపరితలానికి చేరతాయి. వర్షాలు పడినప్పుడు అప్పటికప్పుడు దుక్కులు చేసుకోవడం కంటే వేసవిలో వాలుకు అడ్డంగా లోతు దుక్కులు చేసుకుంటే తొలకరి వర్షాల నీరు పడ్డ చుక్క పడ్డట్లే భూమిలోకి ఇంకుతుంది. దీనివల్ల భూమి కోతకు గురి కాదు. సారవంతమైన మట్టి వర్షానికి కొట్టుకుపోదు.

పైరు వేసే భూమిని ముందుగానే దున్నుకుంటే నేల గుల్లబారుతుంది. తొలకరి వర్షాలు పడగానే సకాలంలో విత్తనాలు విత్తుకోవచ్చు. విత్తనాలు సకాలంలో వేసుకుంటే దిగుబడులు బాగా వస్తాయి. భూమిని 30 సెంటీమీటర్ల (ఒక అడుగు) లోతు వరకూ దున్నుకుంటే విత్తనం మొలకెత్తిన వెంటనే మొక్క వేర్లు తేలికగా భూమి లోపలికి చొచ్చుకుపోయి భూమిలోని పోషక పదార్థాలు, తేమను గ్రహిస్తాయి. దీని వల్ల మొక్క బలంగా నిలదొక్కుకుని ఏపుగా ఎదుగుతుంది. ఒకవేళ వర్షాలు కొద్ది రోజుల పాటు కురవక పోయినా నీటి ఎద్దటిని తట్టుకోగలుగుతుంది.

లార్వాలు, ప్యూపాలు నశిస్తాయి
పంటల్ని ఆశించే పలు రకాల పురుగులు పంట కోత సమయంలో తమ నిద్రావస్థ దశను నేలలో లేదా ఎండుటాకులు, చెత్తాచెదారం, కొయ్యకాడల్లో గడుపుతాయి. తొలకరిలో పంటలు వేసినప్పుడు ఆ పురుగులు భూమి నుంచి బయటికి వచ్చి పైర్లను ఆశించి నష్టపరుస్తాయి. వేసవిలో లోతు దుక్కులు చేయడం వల్ల భూమిలో నిద్రావస్థ దశలో ఉన్న పురుగుల లార్వాలు, ప్యూపాలు బయటపడతాయి. ఆ సమయంలో పక్షులు వాటిని పట్టి తినేస్తాయి. లేకుంటే ఎండ వేడిమికి అవి చనిపోతాయి. దీనివల్ల పంటలకు పురుగుల తాకిడి తగ్గుతుంది. ముఖ్యంగా వివిధ పంటల్ని నష్టపరిచే శనగపచ్చ పురుగు, పొగాకు లద్దె పురుగు, ఎర్ర గొంగళి పురుగు తమ నిద్రావస్థను భూమిలో గడుపుతుంటాయి. వేసవి దుక్కులు చేయడం వల్ల ఇలాంటి పురుగుల్ని సులభంగా నివారించవచ్చు.

శిలీంద్రాలు కూడా…
పురుగులే కాకుండా వివిధ రకాల తెగుళ్లు కూడా పంటలపై దాడి చేసి నష్టపరుస్తుంటాయి. వీటిలో వేరు కుళ్లు, నారు కుళ్లు, కాండం కుళ్లు తెగుళ్లకు కారణమయ్యే శిలీంద్రాలు నేలలోనే దాగి ఉంటాయి. వేసవి దుక్కుల వల్ల భూమి లోపలి పొరల్లో ఉన్న శిలీంద్ర బీజాలు మట్టితో పాటు నేల పైకి వస్తాయి. ఇవి ఎండ వేడిమికి గురవుతాయి. తద్వారా తెగుళ్లను వ్యాప్తి చేసే శక్తిని కోల్పోతాయి.

ఇక పలు రకాల శిలీంద్రాలు పంట లేని సమయంలో కలుపు మొక్కల్ని ఆశ్రయించుకొని ఉండి వాటిపై జీవిస్తుంటాయి. పైరు వేసిన తర్వాత పంట మొక్కల పైకి చేరి తెగుళ్లకు కారణమవుతాయి. వేసవి దుక్కులు చేస్తే కలుపు మొక్కలు, వాటి విత్తనాలు నేల పై పొరల్లోకి చేరి ఎండ తాకిడికి నశిస్తాయి. దీనివల్ల కలుపు మొక్కల్ని ఆశ్రయించి ఉన్న శిలీంద్రాల జీవిత దశలు ఆగిపోవడమో లేదా ఆలస్యమవడమో జరుగుతుంది. పంటలకు వాటి బెడద తప్పుతుంది.

కలుపు బెడద ఉండదు
వివిధ రకాల కలుపు మొక్కలు పంట మొక్కలతో పోటీ పడి పెరుగుతూ నేలలోని నీరు, పోషకాల్ని గ్రహిస్తుంటాయి. దీనివల్ల పంట ఎదుగుదల తగ్గుతుంది. వేసవి దుక్కుల వల్ల భూమి లోపలి పొరల్లో ఉన్న కలుపు మొక్కలు సైతం బయటపడి ఎండిపోతాయి. ఎండ వేడికి వాటి గింజలు కూడా నశిస్తాయి.

దీనివల్ల పంటకు కలుపు మొక్కల బెడద చాలా వరకూ తగ్గుతుంది. రైతులు వరి, కంది,పత్తి, మిరప వంటి పంటలు చేతికి అందగానే ఆయా పంటలకు సంబంధించిన కొయ్యకాడల్ని భూమిలో అలాగే వదిలేసి తొలకరి ప్రారంభం కాగానే తీసేస్తుంటారు. అయితే ఇది సరైన పద్ధతి కాదు. వేసవిలోనే ఈ కొయ్యకాడల్ని తీసి లోతు దుక్కులు చేస్తే పంటకు సంబంధించిన చెత్తాచెదారం, ఎండుటాకులు భూమిలో కలిసిపోతాయి. వేయబోయే పంటకు అవి సేంద్రియ ఎరువుగా ఉపయోగపడతాయి. దీనివల్ల భూమి కి నీటిని నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యం కూడా పెరుగుతుంది.

ఏ పంటకు ఎలా…?
ఎంత లోతులో దుక్కి దున్నాలన్నది వేయబోయే పంటను బట్టి మారుతుంటుంది. సాధారణంగా తల్లి వేరు వ్యవస్థ ఉన్న పంటలకు బాగా లోతుగా దుక్కి చేయాలి. పీచు వేర్లు ఉన్న పంటలకు కొంచెం తక్కువ లోతు దుక్కి చేస్తే సరిపోతుంది.

ప్రతి మూడేళ్లకు ఒకసారి 30 సెంటీమీటర్ల లోతుతో దుక్కులు చేయడం మంచిది. ప్రతి ఏటా వర్షాలను బట్టి 15-20 సెంటీమీటర్ల లోతు వరకూ దుక్కి దున్నుకోవాలి. తేలికపాటి నేలల్లో ఒకటి నుంచి మూడు సార్లు దున్నితే సరిపోతుంది. పొలంలో కలుపు మొక్కలు ఎక్కువగా ఉన్నట్లయితే కనీసం మూడు సార్లు దుక్కి దున్నాలి. వేసవిలో లోతు దుక్కి చేసేందుకు ట్రాక్టర్‌తో నడిచే రెక్క నాగలి (ప్లవ్)ని వాడటం అన్ని విధాలా మంచిది.

seeds story in Sakshi

ఎరువులు, విత్తనాలకు కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం

రబీ తర్వాత ఖరీఫ్.. ఖరీఫ్ తర్వాత రబీ..! సీజన్లు ఎన్నిసార్లు మారుతున్నా రైతన్నకు మాత్రం అవే కష్టాలు.. అవే కడగండ్లు!! ఈసారీ అదే జరగబోతోంది. మరో రెండు నెలల్లో ప్రారంభం కాబోతున్న ఖరీఫ్ కాలం అన్నదాతకు కష్టాలను మోసుకురాబోతోంది. ఎప్పట్లాగే సర్కారు నిర్లక్ష్యమే రైతన్నకు శాపంగా మారబోతోంది. కేంద్రం ఇచ్చే ఎరువులను దాచుకునేందుకు రాష్ట్ర గోదాముల్లో స్థలం కూడా లేదు! అసలే రాష్ట్ర సర్కారు అడిగిన దాని కంటే కేంద్రం ఏకంగా 1.95 లక్షల టన్నులను తగ్గించి ఇస్తోంది. ఆ అరకొర ఎరువులను అయినా జాగ్రత్త చేసుకుందామన్న ఆలోచన సర్కారుకు లేకుండా పోయింది. గోదాములు ఖాళీ చేయించకపోవడంతో విశాఖ ఓడరేవుకు మూడ్రోజుల కిందట చేరిన 75 వేల టన్నుల ఎరువులు అక్కడే మూలుగుతున్నాయి. వాటిని గోదాములకు తరలించకపోతే ఇతర రాష్ట్రాలకు మళ్లిస్తామని క్రిభ్‌కో, ఇఫ్కోలు చెబుతున్నాయి. ఇక విత్తనాల పరిస్థితి మరీ దారుణం. రైతులకు నాణ్యమైన విత్తనాలు అందిచేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూ.60 కోట్లు ఖర్చుపెట్టి 30.71 లక్షల క్వింటాళ్ల ధ్రువీకృత విత్తనాలను రైతుల ద్వారా పండించింది. అయితే వాటిని ఇప్పటికీ సేకరించలేదు.. సరికదా సేకరణ ధర కూడా నిర్ణయించలేదు.సేకరణ ధరలూ ఖరారు కాలేదు రైతులతో 30 లక్షల క్వింటాళ్ల ధ్రువీకృత విత్తనాలను పండించి.. ఇప్పుడు చేతులెత్తేసిన సర్కారు కొనుగోలుపై మీనమేషాలు..
చేసేది లేక మార్కెట్‌లో తక్కువ ధరకే అమ్ముకుంటున్న రైతులు వచ్చే ఖరీఫ్‌కు విత్తనాల కొరత ఏర్పడే ప్రమాదం

హైదరాబాద్, న్యూస్‌లైన్: సర్కారు నిర్లక్ష్యం కారణంగా వచ్చే ఖరీఫ్‌లో రైతులకు నాణ్యమైన విత్తనాలు అందే పరిస్థితి కనిపించడం లేదు. వ్యవసాయ శాఖ ఇప్పటికీ విత్తనాలను నిల్వ చేయలేదు సరికదా… సేకరణ ధరలను కూడా ఖరారు చేయలేదు. 2011-12 ఖరీఫ్, రబీల్లో ప్రభుత్వం విత్తన గ్రామం, ఇతర పథకాల కింద రూ.60 కోట్లు ఖర్చు చేసి 30.71 లక్షల క్వింటాళ్ల ధ్రువీకృత విత్తనాలను రైతుల ద్వారా ఉత్పత్తి చేయించింది. వరి మినహా అన్ని పంటల కోతలు నెల క్రితమే పూర్తయ్యాయి. అయితే రైతుల నుంచి ఇప్పటికి ఒక్క క్వింటాల్ ధ్రువీకృత విత్తనాలను కూడా సేకరించలేదు. వ్యవసాయ శాఖ తీరుతో విసిగిపోయిన విత్తన రైతులు నాణ్యమైన విత్తనాలను సాధారణ పంట కింద బహిరంగ మార్కెట్‌లో అయినకాడికి అమ్ముకుంటున్నారు. మరోవైపు వచ్చే ఖరీఫ్‌లో రూ.160 కోట్ల సబ్సిడీతో 10.50 లక్షల క్వింటాళ్ల విత్తనాలు సరఫరా చేయాలని వ్యవసాయ శాఖ నిర్ణయించింది. విత్తనాలన్నీ మార్కెట్‌లోకి వెళ్లిపోతుండడంతో వ్యవసాయ శాఖ వచ్చే ఏడాది రైతులకు నాణ్యమైన విత్తనాలను సరఫరా చేయడం అనుమానంగానే కనిపిస్తోంది. రాయలసీమలో ప్రధాన పంట వేరుశనగ విత్తనాల విషయంలో వ్యవసాయ శాఖ తీరు రైతులను నష్టపరిచేలా ఉంది. వర్షాభావం, అధిక వర్షాలకు తట్టుకునే టీఎంవీ 2 విత్తనాలను సబ్సిడీ పథకంలో సరఫరా చేయకూడదని నిర్ణయించినట్లు తెలిసింది. రైతులతో టీఎంవీ 2 విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేయించిన ప్రభుత్వ సంస్థలు ఇప్పుడు వీటిని సేకరించేందుకు నిరాకరిస్తున్నాయి. దీంతో వచ్చే ఖరీఫ్‌లో రైతులకు తాము కోరుకున్న వేరుశనగ విత్తనాలు దొరికే పరిస్థితి లేదు.

ఖరారు కాని సేకరణ ధరలు…

వరి, వేరుశనగ, శనగ వంటి ముఖ్యమైన పది పంటలకు చెందిన మూల (ఫౌండేషన్) విత్తనాలను రాష్ట్ర విత్తనాభివృద్ధి సంస్థ (ఏపీసీడ్స్), జాతీయ విత్తన సంస్థ (ఎన్‌ఎస్‌సీ), నూనెగింజల ఉత్పత్తిదారుల సహకార సమాఖ్య (ఆయిల్‌ఫెడ్)లు రైతులకు ఇచ్చి ధ్రువీకృత(సర్టిఫైడ్) విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేయిస్తున్నాయి. ఇలా ఉత్పత్తి అయిన ధ్రువీకృత విత్తనాలను సాధారణ పంటకు మార్కెట్‌లో లభించే ధర కన్నా ఎక్కువ ఇచ్చి ప్రభుత్వ సంస్థలు సేకరించాలి. అనంతరం సబ్సిడీ విత్తనాల పథకం కింద వ్యవసాయ శాఖ రైతులకు పంపిణీ చేయాలి. దీని వల్ల పంటల ఉత్పత్తులు పెరుగుతాయి. కానీ ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో ఇందుకు విరుద్ధంగా జరుగుతోంది. విత్తన గ్రామ పథకం కింద ప్రస్తుత రబీలో వ్యవసాయ శాఖ ఒక్క అనంతపురం జిల్లాలో 13 వేల క్వింటాళ్ల మూల(ఫౌండేషన్) వేరుశనగ విత్తనాలను రైతులకు సబ్సిడీపై ఇచ్చి సాగు చేయించింది. 1.30 లక్షల క్వింటాళ్ల ధ్రువీకృత (సర్టిఫైడ్) విత్తనాలు ఉత్పత్తి అయ్యాయి. అయితే ఫిబ్రవరిలోనే పంట కోతలు పూర్తయినా వ్యవసాయ శాఖగానీ ఏపీ సీడ్స్‌గానీ ఇప్పటికీ రైతుల నుంచి విత్తనకాయలను సేకరించలేదు. సేకరణ ధరలే ఖరారు చేయలేదు. వేరుశనగకాయలు బహిరంగ మార్కెట్‌లో ప్రస్తుతం క్వింటాల్ రూ.5,300 పలుకుతోంది. విత్తనకాయల ధర దీనికంటే ఎక్కువ ఉండాలి. కానీ రవాణా, రిజిస్ట్రేషన్ ఖర్చులు మినహాయిస్తే రైతులకు క్వింటాల్‌కు రూ.4,600 మాత్రమే వచ్చేలా వ్యవసాయ శాఖ వ్యవహరిస్తోంది. శనగ విత్తనాలు పండించిన కర్నూలు జిల్లా రైతుల పరిస్థితి ఇలాగే ఉంది. రైతులు విధిలేని పరిస్థితుల్లో విత్తన పంటలను బహిరంగ మార్కెట్‌లో అమ్ముకుంటున్నారు.

‘విత్తన గ్రామం’ అంటే..?

రాష్ట్రంలోని ఆయా జిల్లాల్లో సాగుచేసే పంటల సరళి ఆధారంగా నూతన వంగడాలను త్వరితగతిన ఉత్పత్తి చేయడం, అధిక దిగుబడి ఇచ్చే నాణ్యమైన ధ్రువీకృత విత్తనాలను రైతులకు తక్కువ ధరలోనే సరఫరా చేయడం కోసం వ్యవసాయ శాఖ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ‘విత్తన గ్రామం’ పథకాన్ని అమలు చేస్తోంది. దీని కింద వ్యవసాయ వర్సిటీ వంటి గుర్తింపు కలిగిన పరిశోధన సంస్థల నుంచి వ్యవసాయ శాఖ మూల విత్తనాలను సేకరిస్తుంది. వాటిని ఎంపిక చేసిన రైతులకు 50 శాతం సబ్సిడీపై సరఫరా చేస్తుంది. ఒకచోట కనిష్టంగా 25 ఎకరాల్లో ఒకే రకమైన పంటలను సాగు చేసేలా 50 మంది రైతులను ఎంపిక చేస్తారు. ఇలా మూల విత్తనాల సాగుతో ఉత్పత్తి అయిన ధ్రువీకృత విత్తనాలను నాణ్యత పరీక్షలు పూర్తి చేసి ఆయా జిల్లాల్లోని రైతుల అవసరాలకు అనుగుణంగా ప్రాసెసింగ్, ప్యాకింగ్ చేస్తారు. వరి, కంది, పెసర, మినుము, వేరుశనగ, సోయాచిక్కుడు, ఆముదం, గోగు, జొన్న, చెరకు విత్తనాలను ఇలా ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు.

నిమ్మరైతు కంట కన్నీరు

నిమ్మరైతు కంట కన్నీరు

నడిగూడెం వర్షాభావం, ప్రకృతి వైపరీత్యాలతో నిమ్మ తొలకరి పంట లేకుండాపోగా… రెండో పంట(చిత్త కాపు)తో కౌలు సొమ్ము కూడా పూడ లేదు. మూడో దిగుబడి సగానికిపైగా పడిపోవడం, గిట్టుబాటు ధర లేకపోవడంతో ఈ ఏడాది నిమ్మ రైతులు నట్టేటా మునిగారు. పెట్టుబడులు, కూలీల ఖర్చులు సైతం మిగలక ఎకరానికి రూ.30వేల మేరనష్టం వాటిల్లింది. జిల్లా వ్యాప్తంగా రూ. వంద కోట్లమేర కోల్పోయి రైతులకు అప్పులు మిగిలాయి. జిల్లాలో నిమ్మ పంట నిల్వచేసేందుకు కోల్డ్ స్టోరేజీ లేకపోవడం, ఉద్యానవనశాఖ అధికారులు సూచనలు, సలహాలు ఇవ్వకపోవడంతో పండ్ల తోటల రైతులు ప్రతియేటా నష్టాలు చవిచూస్తున్నారు.

పంట లేదు… పరిహారమూ లేదు. జిల్లా వ్యాప్తంగా 35వేల ఎకరాలలో నిమ్మ సాగవుతున్నది. ప్రధానంగా నకిరేకల్, నడిగూడెం మండలలో పండ్ల తోటల విస్తీర్ణం అధికంగా ఉంది. కాపునకు వచ్చిన నాటి నుంచి మే వరకు మూడు విడతలుగా దిగుబడి వస్తుంది. ఈ ఏడాది తొలకరిలో వానలు లేక చీడపీడలతో పిందె, పూత రాలి కాత లేక రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోయారు. కరువు బారిన పడిన రైతాంగాన్ని అదుకునేందుకు ఉద్యానశాఖ అధికారులు పంట నష్ట అంచనాన్ని వేయడంలో నిర్లక్ష్యం కనబర్చారు. ఫలితంగా మూడో పంట వరకు కూడా పరిహారం అందలేదు. రెండో పంట (చిత్తకాపు) అక్కడక్కడ కాయడంతో కనీసం కౌలు ఖర్చులు కూడా రాక రైతాంగం అప్పులపాలైంది. ఓ వైపు పంటలేక, మరోవైపు పరిహారంరాక రెంటికి చెడ్డ రేవడిలా మారింది రైతు పరిస్థితి.

చెట్లకు పాదులు తీయడం నుంచి పురుగుమందులు చల్లడం, కలుపు తీత, కాయల కోతకు కూలి, పెట్టుబడులన్నీ ఎకరాకు రూ.40వేలు దాటుతున్నాయి. కాగా కాయలమ్మితే వందల్లో వస్తున్న లాభాలు రైతులను కుంగదీస్తున్నాయి. ప్రస్తుత సీజన్ (మూడోపంట) కాపు కోతకు వచ్చినా దిగుబడి సరిగా లేకపోగా ధర కూడా పడిపోయింది. మే నెల వరకు కాత ఉంటుంది. ధర లేకపోగా మున్ముందు ప్రకృతి కరుణించకుంటే పరిస్థితి ఏంటని సైజు రాని కాయలను సైతం కోస్తున్నారు.

ఎకరాకు(80 మొక్కలు) 80 బస్తాల నిమ్మకాయల దిగుబడి రావాల్సివుండగా కేవలం 20 నుంచి 25 బస్తాలు మాత్రమే దిగుబడి వస్తుండటంతో వాటిని అమ్మినా కూలీ ఖర్చులు కూడా రావడంలేదని రైతులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం మార్కెట్‌లో బస్తా కాయలు(80 కేజీలు) రూ.25 వందలు నుంచి రూ.3వేల వరకు (గ్రేడింగ్ చేసినవి) ధర పలుకుతున్నాయి. గత ఏడాది ఇదే సీజన్‌లో రూ. 4,500ల వరకు ధర పలికింది. ఈ ఏడాది మూడు పంటలు దెబ్బతీయడంతో ఎకరాకు రూ.30వేల చొప్పున జిల్లాలో నిమ్మ రైతులు వంద కోట్లరూపాయల మేర నష్టాన్ని చవిచూశారు.

NREGS NOW IN WATERSHEDS

వాటర్ షెడ్ల పరిధిలో ఉపాధి పనులు

హైదరాబాద్, ఏప్రిల్ 1 : వర్షాధార ప్రాంతాల వాటర్‌షెడ్ల (ఎన్‌డబ్ల్యూడీపీఆర్ఏ) పరిధిలో గ్రామాల్లోని పొలాలకు ఉపాధి పనులు చేపట్టేందుకు గ్రామీణాభివృద్ధిశాఖ ఆదేశాలు జారీ చేసింది. కందకాల తవ్వకం, ఊటకుంటలు, డగ్ అవుట్ పాండ్స్ (వాగుల్లో నుంచి వచ్చే నీరు నిల్వ చేసేందుకు తవ్వే కుంటలు), వాగులో ఇంకుడు గుంటలు, రైతువారీ కుంటల పనులు చేపట్టాలని వ్యవసాయశాఖ కమిషనర్ కోరడంతో గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ అనుమతినిచ్చింది. వాటర్ షెడ్ పథకం అమల్లో ఉన్న జిల్లాల్లో డ్వామా పీడీలు ఈ పనులు గుర్తించి మంజూరు చేయాలని ఉపాధి హామీ పథకం డైరెక్టర్ ఆదేశాలిచ్చారు.

రాష్ట్రంలో 10 జిల్లాల్లో 190 వరకు వాటర్ షెడ్లు ఉన్నాయి. అలాగే సొంత మండలంలో నివాసం లేని ఎస్సీ, ఎస్టీలకు చెందిన రైతుల భూముల్లో ఉపాధి పనులు చేపట్టాలని ప్రభుత్వం ఆదేశాలిచ్చింది. సొంత గ్రామాల్లో లేని రైతుల పొలాలు అభివృద్ధి చేసే క్రమంలో వారికి తాత్కాలిక జాబ్ కార్డును మంజూరుచేసి, ఆయా ప్రాంతాలకు సంబంధించిన శ్రమశక్తి సంఘాలకు ఈ పనులు అప్పగించి పూర్తి చేసేలా చర్యలు తీసుకోవాలని కమిషనర్ జయలక్ష్మి ఆదేశాలిచ్చారు. రాళ్లతో నిర్మించే రాక్‌పిల్ డ్యాంలను ఇక నుంచి ఉపాధి హామీ పథకంలో అనుమతించబోమని కమిషనర్ పేర్కొన్నారు. ఈ నిర్మాణాల్లో అవకతవకలు జరుగుతుండటంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

andhrajyothi nalgonda

వాల్టాకు తూట్లు

(వేములపల్లి) ఆంధ్రప్రదేశ్ భూమి, నీరు, చెట్ల చట్టం (వాల్టా) అమలు అటకెక్కింది. పర్యావరణం, భూగర్భజలాలు, సహాజవృక్షసంపద పరిరక్షణ కోసం 200 2లో చట్టాన్ని అమల్లోకి తెచ్చారు. ద శాబ్దకాలంగా చట్టం అమలులో పారదర్శకత కొరవడి ఉల్లంఘన చర్య లు యథేచ్ఛగా కొనసాగుతున్నాయి. జి ల్లా, డివిజన్, మండల స్థాయి అధికారుల మధ్య అవగాహన లోపంతో చట్టం ఉల్లంఘనదారులపై ఎలాంటి చర్యలు చేపట్టడం లేదన్న విమర్శలు వెలువడుతున్నాయి. అధికారుల్లో నెలకొన్న ఉదాసీనత వైఖరిని కొందరు అక్రమార్కులు సొమ్ము చేసుకుంటున్నారు. ఫలితంగా వాల్టాచట్టం క్షేత్రస్థాయిలో అమలుకు నోచుకోవడం లేదు. బోరుబావుల తవ్వకం, చెట్లనరికివేత, నదు లు, వాగుల నుంచి ఇసుకతీత, తాగునీటి వనరుల కలుషితం వంటి చట్టవ్యతిరేక కార్యకలాపాలకు అడ్డుకట్టపడ కపోగా, వాల్టా చట్టంలోని నియమనిబందనలు కాగితాలకే పరిమితమవుతున్నాయి.

ప్రత్యేక కమిటీలున్నా.. వాల్టా చట్టాన్ని సమర్థంగా అమలు చేసేందుకు రాష్ట్ర, జిల్లా, మండల స్థాయిలో ప్రత్యేక కమిటీలు ఏర్పాటు చేశారు. జిల్లా, డివిజన్, మండల స్థాయి కమిటీలకు కలెక్టర్ చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు. మండల, డివిజన్‌స్థాయి కమిటీలో ప్రాధాన్యం కల్పించిన అధికారుల మధ్య సమన్వయం లోపించడంతో చర్యలు మరుగునపడుతున్నాయి. నియమ నిబంధనలు వాల్టాచట్టం రూపొందించన సమయంలో భవిష్యత్ అవసరాలను దృష్టి లో ఉంచుకొని ప్రభుత్వం కొన్ని నిమయనిబందనలు అందులో పొందుపరిచారు.

బోరుబావుల రిజిస్ట్రేషన్ చట్టం ప్రకారం ప్రతిబావి యజమానీ 10 రూపాయలను రెవెన్యూ కార్యాయలంలో చెల్లించి రిజిస్ట్రేషన్ చేయించుకోవాలి. బోరు తవ్వకం సమంలో సమీపంలోని మరోబోరు, బావికి కనీసం 200 మీటర్ల దూరం పాటించాలి. కొత్తగా బోరుబావి వేసుకునే రైతు అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వడం ద్వారా శాస్త్రీయపద్ధతులను అనుసరించి జియాలాజికల్ అధికారులు సర్వేనిర్వహిస్తారు. అధికారులు సూచించిన ప్రదేశంలో బోరుబావి పడకుంటే రూ.10వేల వరకు బాధితరైతుకు బీమా సౌకర్యం లభిస్తుంది. అయితే రైతుల్లో నెలకొన్న అవగాహన లోపంతో తమ ఇష్టానుసారంగా బోరుబావులు తవ్వించి ఆర్థికంగా నష్టపోతున్నారు.

రిగ్గుల రిజిస్ట్రేషన్ బోరుబావులు తవ్వే రిగ్గుల యజమాని రూ.10వేలు చెల్లించి రిజిస్ట్రేషన్ చేయించుకోవాలి. రిజిస్ట్రేషన్ లేకుండా బోరుబావులను తవుతున్న రిగ్గులను అధికారులు సీజ్‌చేయాల్సి ఉంటుంది. అలాంటి చర్యలేవీ లేకపోవడంతో రి గ్గుల యాజమాన్యాలు తమకు నచ్చిన ప్రదేశంలో బోరుబావి తవ్వకాలు చేపట్టి రైతుల నుంచి వేలాదిరూపాయాలు వసూలు చేస్తున్నారు.

నీటి కలుషితంపై నియంత్రణ భూగర్భజలాలు కలుషితం కాకుం డా నియంత్రించేందుకు అధికారులు చర్యలు చేపట్టాలి. పరిశ్రమలు, చేపలపెంపకం దారులు వ్యర్థపదార్థాలను నిల్వచేసి నీటి ప్రవాహంలో లేదా ము రుగునీటి కాల్వలోకి వదలడంతో వా తావరణ కాలుష్యం జరుగుతున్నది. ప్రధానంగా పారిశ్రామికవాడల్లో ఇ లాంటి సంఘటనలు అధికారుల కనుసన్నల్లో జరుగుతున్నా ఎలాంటి చర్యలు చేపట్టడం లేదు.

ఇసుక రవాణాపై నిషేధం భూగర్భజలాలు అడుగంటిపోకుం డా గ్రామాల సమీపంలోని వాగులు, నదుల నుంచి ఇసుకరవాణాపై నిషే దం విధించారు. ఇసుకమేట మందం 2మీటర్లకంటే తక్కువగా ఉన్నట్లైతే ఆ యా ప్రాంతాల్లో ఇసుకతీతపై నిషేదచర్యలు అమలుచేయాలి. అధికారుల ఆదేశాలను బేఖాతరు చేస్తూ ఇసుక రవాణాకు పాల్పడుతున్న వాహనాలను సీజ్ చేయడంతోపాటు రూ.10 వేల నుంచి 1లక్ష వరకు జరిమాన విధించవచ్చు. వాస్తవానికి అలాంటి చర్యలేవీ అధికారులు అమలు చేయడంలేదు.

చెట్లనరికివేతపై… మునిసిపల్ కార్పొరేషన్, మునిసిపాలిటీ, గ్రామపంచాయతీల పరిధిలో చెట్లను పరిరక్షించి వాతావారణ కాలుష్యాన్ని నియంత్రించేందుకు రెవెన్యూ, అటవీ శాఖ, గ్రామపంచాయతీ అధికారులు కృషి చేయాలి. ఎవరైనా చెట్ల యజమానిచెట్లను తన అవసరాల కోసం పడ గొట్టాలనుకుంటే అధికారుల నుంచి అనుమతిపొందాలి. చెట్లను నరికివేసిన 30 రోజుల వ్యవధిలో సమీప ప్రదేశంలో రెండు మొక్కలు నాటాల్సి ఉంటుంది. సంబంధిత అధికారులకు అప్పగించిన బాధ్యతలను క్షేత్రస్థాయి లో అమలు చేయకపోవడంతో గ్రామాల్లోని సహజ అటవీ వృక్ష సంపద తగ్గుతున్నది. బొగ్గుబట్టీల వ్యాపారులు గ్రామశివారు భూముల్లోని చెట్లను నరికించి కాల్చడంతో తయారైన బొగ్గొను ఇతరప్రాంతాలకు తరలించి సొమ్ము చేసుకుంటున్నారు. ఫలితంగా సమీపగ్రామాల్లో వాతావరణ కాలుష్యం పెరుగుతున్నది.

జన్యుమార్పిడి పంటలు … సామాజక కోణం…

విజ్ఞాన వీచిక డెస్క్   Tue, 27 Mar 2012, IST

కంపెనీ, ప్రభుత్వ సమాచారం ప్రకారం బిటి పత్తి సాంకేతికం ఇటీవల ఫలవంతమైన సాంకేతికాల్లో ఒకటి. కాయ తొలుచు పురుగు నివారణకు ఏ మందులూ వాడాల్సిన పనిలేదని, అధిక దిగుబడి వస్తుందనే లక్ష్యంతో దీని సేద్యానికి 2002, మార్చి 26న అనుమతివ్వబడింది. దీంతో బిటి సాంకేతికానికి దశాబ్దకాల అనుభవం. అయినా, 2004-05 నాటికి పత్తిలో దీని విస్తీర్ణం 5.6 శాతం మాత్రమే. ఆ తర్వాత ఇది వేగంగా విస్తరించి, 2011-12 నాటికి 90 శాతానికి చేరింది. కానీ, ఇదే జన్యువులు కలిగిన బిటి వంగ సేద్యానికి ప్రజల్లో పెద్దఎత్తున వ్యతిరేకత వ్యక్తమైంది. ఫలితంగా ఇది సురక్షితమని తేలేంతవరకూ అనుమతి నిరవధికంగా వాయిదాపడింది. దీంతో దాదాపు 20కి పైగా ఇతర ఆహార పంటల్లో ఈ సాంకేతికంతో రూపొందించిన కొత్తరకాల విడుదలకు అన్నీ సిద్ధమై ఆగిపోయాయి. కంపెనీ, ప్రభుత్వం చెప్తున్నట్లుగా బిటి పత్తి సఫలమైతే, అదే జన్యువుల్ని కలిగిన బిటి వంగ పట్ల ప్రజల్లో ఇంత వ్యతిరేకత ఎందుకు వచ్చిందనేది ఆలోచించా ల్సిన అంశం. పెరుగుతున్న ఆహార, ఇతర వ్యవసాయోత్పత్తుల అవసరాలని తీర్చుకోవాలంటే జన్యుమార్పిడి పంటలు మినహా మరో గత్యంతరం లేదని, అందువల్ల బిటి వంగను వ్యతిరేకిస్తున్న వారిని ఆధునిక సాంకేతిక వ్యతిరేకులుగా, అభివృద్ధి నిరోధకులుగా ముద్ర వేస్తున్నారు. ఫలితంగా రైతులకు, దేశానికి ఎంతో నష్టం కలిగిస్తున్నారని ముద్ర వేస్తున్నారు. ఈ వ్యతిరేకతకు సాంకేతిక కారణాలకన్నా, ఇతర కారణాలే ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయనీ దుష్ప్రచారమూ చేస్తున్నారు. ఈ లోపల ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈ సంవత్సరం (2011-12) పత్తి రైతుల ఆత్మహత్యలు ఒకేసారి పెరిగి, కొనసాగుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో జన్యుమార్పిడి పంటల సాంకేతికంలో ఇమిడి వున్న సామాజిక కోణాలను ‘ప్రొఫెసర్‌ అరిబండి ప్రసాదరావు’ సహకారంతో సంక్షిప్తంగా తెలుపుతూ మీ ముందుకొచ్చింది ఈ వారం ‘విజ్ఞానవీచిక’.

గత పదేళ్లుగా వాణిజ్యస్థాయిలో సేద్యమవుతున్న జన్యు మార్పిడి పంట బిటి పత్తి. దీనిలో ‘బాసిల్లస్‌ తురింజినిసిస్‌’ అనే బ్యాక్టీరియాకు సంబంధించిన జన్యువులను ప్రవేశపెట్టారు. ఫలి తంగా పత్తిలో ఈ బ్యాక్టీరియాకు సంబంధించిన విషపదార్థం నిరంతరం ఉత్పత్తై వేరు సహా మొక్క అన్నిభాగాలకు విస్తరి స్తుంది. కాయలో ఉన్న ఈ విషపదార్థం కాయతొలుచు పురుగు లను నియంత్రిస్తుంది. ఇది ఈ సాంకేతికంలో ఇమిడి ఉన్న సిద్ధాంతం. ఈ సాంకేతికాన్ని ‘అంతర్గత బిటి విష ఉత్పత్తి (ఎం డోటాక్సిన్‌) సాంకేతికం’ గా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ విషపదార్థం ప్రధానంగా సీతాకోకచిలుకకు సంబంధించిన లార్వాలను చంపుతుంది, నియంత్రిస్తుంది. ఈ జన్యువులను ఇప్పటికే 35 పంటల్లో ప్రవేశపెట్టారు. వీటిలో ఆహారపంటలు ముఖ్యమైనవి.

బిటి సాంకేతిక ప్రభావం..

ఈ సాంకేతికానికి స్వతహాగా అధిక దిగుబడి ఇచ్చే గుణం లేదు. 2002లో మొదట మహికో మోన్‌శాంటో కంపెనీకి చెంది న బిటి ఎంఇసిహెచ్‌-12, 162, 184 హైబ్రీడ్‌రకాలకు వాణిజ్యసేద్యానికి అనుమతిచ్చారు. ఈ రకాలు అప్పటికే సేద్యంలో ఉన్న హైబ్రీడ్‌లతో పోటీపడి, అధికదిగుబడిని ఇవ్వలేకపోయాయి. ఫలితంగా 2005లో వీటి అనుమతి రద్దు చేయబడింది. ఆ తర్వాత ఈ బిటి జన్యువులను అప్పటికే ప్రాచు ర్యం పొందిన బన్నీ, బ్రహ్మ వంటి హైబ్రీడ్‌లలో ప్రవేశపెట్టారు. దీని తర్వాత మాత్రమే ఈ సాంకేతికం ద్వారా రూపొందించిన కొత్త రకాలు అధిక దిగుబడిని తాత్కాలికంగానైనా ఇచ్చాయి. అంటే, బిటి హైబ్రీడ్‌ అధికదిగుబడి వచ్చిన సందర్భాలలో ఆయా హైబ్రీడ్‌ల అంతర్గత సామర్థ్యం వల్లనే కానీ, బిటి సాంకేతికం వల్ల కాదని నిర్ద్వందంగా నిరూపితమవుతుంది. ఇప్పుడు ఇలా 780 బిటి హైబ్రీడ్ల సేద్యానికి అనుమతి ఉంది. 2011-12 నాటికి సేద్యమవుతున్న మొత్తం 850 లక్షల ఎకరాల పత్తిలో 90 శాతం బిటి రకాలే సేద్యమవుతున్నాయి. వీటిలో కూడా ఒకే ఒక కంపెనీకి (మోన్‌శాంటో) చెందిన హైబ్రీడ్లు 85 శాతం మేర సేద్యమవుతున్నాయి.

బిటి సేద్యం తర్వాత పత్తి ఉత్పత్తి రెట్టింపుకు పైగా పెరిగింది. ఈ కాలంలో విస్తీర్ణం మూడున్నర రెట్లు పెరిగింది. మొత్తం హైబ్రీడ్‌ రకాలే వాడుతున్నారు. ఎరువుల వినియోగం పెరిగింది. సాగునీటి విస్తీర్ణమూ పెరిగింది. ఉత్పత్తి పెరుగు దలకు ఇవన్నీ కారణాలే. కానీ, మోన్‌శాంటో కంపెనీ మాత్రం పెరిగిన ఉత్పత్తంతా తన సాంకేతికం వల్లనేనని తప్పుడు ప్రచారం చేస్తోంది. రైతులకు రూ.31,500 కోట్లు అదనపు ఆదాయం వచ్చినట్లు ప్రచారం చేస్తోంది. రైతులకు ఇంత అదనపు ఆదాయం వస్తే వారు ఎందుకు ఆత్మహత్యలు చేసుకోవాల్సి వస్తుంది? ఇటీవల పెరిగి, కొనసాగుతున్న పత్తి రైతుల ఆత్మహత్యలకు కంపెనీ ఏమీ జవాబు చెప్పడం లేదు. తప్పుడు ప్రచారాన్ని కంపెనీ తొలగించాలని అడ్వర్టయిజ్‌ మెంటల్‌ కౌన్సిల్‌ కూడా తీర్పు చెప్పింది.

వచ్చిన నేపథ్యం..

సంస్కరణలు, స్వేచ్ఛా వ్యాపారం నియంత్రణ చేయలేని లద్దె, పచ్చ పురుగుల వల్ల 1997లో పత్తి రైతులు వరంగల్‌- కరీంనగర్‌ జిల్లాల్లో బాగా నష్టపోయారు. ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారు. ఆ నేపథ్యంలో, పచ్చ పురుగుల్ని తట్టుకునే శక్తి ఉందంటూ బిటి పత్తి ప్రవేశపెట్టబడింది. అప్పట్లో సామాజిక కార్యకర్తలు, కొంతమంది శాస్త్రజ్ఞులు బిటి సాంకేతిక లోపాల్ని ఎత్తి చూపుతూ రాగల ప్రమాదాల్ని ముందే హెచ్చరించినా, ప్రభుత్వం పట్టించుకోలేదు. మహికో బిటి హైబ్రీడ్‌లు విఫలమై, అప్పటికే ప్రాచుర్యం పొందిన బన్నీ, బ్రహ్మ వంటి హబ్రీడ్‌లలో బిటి జన్యువుల్ని పెట్టిన తర్వాత మాత్రమే ఇవి నిలదొక్కు కున్నాయి. ఇతర మెట్ట పైర్ల సంక్షోభ నేపథ్యంలో ధరలు కూడా ఇతర పంటల ధరలకన్నా ఆకర్షణీయంగా ఉండటంతో బిటి పత్తి సేద్యం వేగంగా విస్తరించింది.

అవాస్తవ ప్రచారం..

బిటి కొత్తగా ప్రవేశపెట్టినపుడు తన హైబ్రీడ్‌లను వాడితే కాయతొలుచు పురుగు నియంత్రణకు ఎటువంటి మందునూ వాడాల్సిన అవసరంలేదనీ, అధిక దిగుబడి వస్తుందనీ, ఖర్చు తక్కువవుతుందనీ ప్రచారం చేసింది. ఈ పదేళ్ల అనుభవంలో ఇవన్నీ అవాస్తవాలని ఋజువైనాయి. కొద్ది కాలంలోనే బోల్‌గార్డ్‌-1 కాయతొలుచు పురుగును తట్టుకొనే శక్తిని కోల్పోయింది. ఆ తర్వాత దీనిని కంపెనీ కూడా అంగీకరించాల్సి వచ్చింది. ఇదే జన్యువులు కలిగిన బోల్‌గార్డ్‌-2 రకాన్ని విడుదల చేసింది. దీనిలో కూడా తట్టుకునే శక్తి వేగంగా వస్తుంది. పురుగు ఉధృతాన్ని గమనిస్తూ అవసరమనుకుంటే కాయతొలుచు పురుగు నియంత్రణకు మందుల్ని వాడాలని ఇపుడు కంపెనీయే సూచిస్తుంది. పిచికారీల (స్ప్రే) సంఖ్య మొదట తగ్గినా ఆ తర్వాత పెరిగాయి. ముఖ్యంగా రసం పీల్చు పురుగుల ఉధృతం పెరిగింది. వాటి ద్వారా వచ్చే తెగుళ్లూ ఎక్కువయ్యాయి. ఆకుముడత తెగులు బెడదగా మారింది. దీంతో పురుగుల మందు వినియోగం దాదాపు ముందు స్థాయికి పెరిగింది. రాష్ట్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయ ప్రకారం బిటి రకానికి 15 శాతం ఎరువుల్ని ఎక్కువగా వేయాలి. సాగునీటి అవసరమూ ఎక్కువే. బెట్టనూ ఏమాత్రం తట్టుకోలేదని రైతులు గ్రహించారు. మొదట దిగుబడి పెరిగినట్లు కనిపించినా ఆ తర్వాత దిగుబడి తగ్గిపోతూ ఉంది (వివరాలు వేరేచోట). అంతిమంగా, రైతులకు ఖర్చులూ పెరిగాయి. రిస్కూ పెరిగింది. తద్వారా కంపెనీ ప్రచారంలోని డొల్లతనం వెల్లడైంది.

ఆహారంలో..

వంగలో బిటి జన్యువుల్ని పెట్టారు. కోసే సమయంలో కాయలో బిటి విషం పురుగును చంపేస్థాయిలో ఉంటుంది. అదే కాయల్ని తిన్నప్పుడు విషం నేరుగా జీర్ణకోశంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఇది ఆరోగ్యానికి ప్రమాదకరం కాదని నిర్ద్వందంగా నిరూపించాల్సిన బాధ్యత కంపెనీదే. దీనికి అవసరమైన పరీక్షల్ని క్షుణ్ణంగా చేయకుండానే తనకున్న పలుకుబడితో బిటి వంగను వాణిజ్య సేద్యానికి అనుమతి పొందేందుకు యత్నించింది. దాదాపుగా సఫలమైంది. కానీ, ఇది ముందుగానే తెలుసుకొని మేల్కొన్న ప్రజలు పెద్దఎత్తున ఆందోళనలు చేశారు. రాష్ట్ర ప్రభు త్వాలూ వ్యతిరేకించాయి. ఈ నేపథ్యంలో, ప్రజాభిప్రాయాన్ని సేకరించిన అప్పటి పర్యావరణ శాఖ కేంద్ర మంత్రి అవసరమైన పరీక్షలు పూర్తయ్యి, సురక్షితమని నిరూపించేవరకూ అనుమతిని నిరవధికంగా వాయిదా వేశారు. నేరుగా తినని బిటి పత్తి, తినే ఆహారం ఒకటే కాదని ప్రజలు గ్రహించారు. కానీ కంపెనీ, జనెటిక్‌ ఇంజనీరింగ్‌ అప్రూవల్‌ కమిటీలు గుర్తించకపోవడం దేశ దౌర్భాగ్యం. ఈనాటికీ, శరీరంలో ప్రవేశించిన బిటి విషం ఎలాంటి ప్రభావాల్ని కలిగిస్తుందనేది నిర్దిష్టంగా నిరూపించే పరిశోధనలు చేయకుండానే బిటి వంగను వ్యతిరేకించిన వారంతా ఆధునిక సాంకేతిక వ్యతిరేకులుగా ముద్ర వేస్తున్నారు. సంబంధిత కేంద్రమంత్రినీ వేరే శాఖకు మార్చి వేశారు. కారణాల్ని ఊహించడం కష్టం కాదు.

ఇతర జన్యుమార్పిడి పంటలు…

అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం మేరకు ఇప్పుడు 50కి పైగా పంటల్లో జన్యుమార్పిడి పరిశోధనలు పెద్దఎత్తున కొనసాగుతున్నాయి. వీటన్నింటిలో విదేశీ, బహుళజాతి సంస్థలే కీలకం. జాతీయ పరిశోధనా సంస్థల పాత్ర నామమాత్రపు స్థాయికి దిగజారింది.

బిటి సాంకేతిక సామర్థ్యంపై విమర్శ వచ్చినప్పుడల్లా పెరుగుతున్న ఆహార, వ్యవసాయోత్పత్తుల అవసరాల్ని తీర్చుకోవడానికి ‘జన్యు మార్పిడి సాంకేతికం’ అనివార్యమని బిటి సమర్థకులు ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఈ కొత్త సాంకేతికం బెట్ట పరిస్థితులనూ, చవిటి నేల పరిస్థితులనూ తట్టుకోవడానికి, పోషకలోపాల్ని సరిదిద్దడానికి, ముఖ్యంగా విటమిన్‌ ఎ సరఫరాకు, ఇతర పోషకాల్ని సమర్థవంతంగా అందించడానికి అవసరమని చెప్తుంటారు. అంతర్గత విష తయారీ సాంకేతికపై వీరు నేరుగా చర్చించరు. సమగ్ర సస్యరక్షణ పద్ధతుల కన్నా లేక అసలు పురుగు మందుల్నే నేరుగా వాడని పురుగు నియంత్రణ పద్ధతులకన్నా అంతర్గత విష తయారీ సాంకేతికం (ఎండో టాక్సిన్‌ ప్రొడక్షన్‌) సమర్ధవంతమైందని, సుస్థిరమైందని నిరూపించే ఏ ప్రయోగాల ఫలితాల్నీ చూపించడం లేదు. ఏ కొత్త సాంకేతికాల్ని ప్రవేశపెట్టాలన్నా అప్పటికే వాడుకలో ఉన్న సాంకేతికం కన్నా కొత్తది మెరుగైనదని నిరూపించిన తర్వాతనే అంగీకరించాలి. ఇది సైన్స్‌ సూత్రం. దీన్ని పాటించకుండా కేవలం రాజకీయ, ఆర్థిక పలుకుబడితో జన్యు మార్పిడి సాంకేతికాల్ని రుద్దే ప్రయత్నం అభిలషణీయం కాదు.

గుత్తాధిపత్యం..

ప్రపంచీకరణ విధానాలు, భారత-అమెరికా వ్యవసాయ విజ్ఞాన చొరవ ఒప్పందం తర్వాత భారత వ్యవసాయ పరిశోధనల ఎజెండా మారిపోయింది. చిన్నకమతాల రైతుల అవసరాలకు బదులు కంపెనీల అవసరాలనే కేంద్ర బిందువుగా మార్చి, అమలు చేయబడుతుంది. విత్తన నియంత్రణ, సరఫరా బాధ్యత నుండి ప్రభుత్వం తప్పుకుని, ప్రయివేటు కంపెనీలకు అప్పగించింది. దీని ఫలితమే కేవలం 3, 4 ఏళ్లల్లో మోన్‌శాంటో కంపెనీకి పత్తి ఉత్పత్తిపై గుత్తాధిపత్యం ఏర్పడింది. దీంతో విత్తన ధరలు, అందించే సాంకేతికం వంటి అన్ని విషయాలపై ఈ కంపెనీయే పెత్తనం చేస్తోంది. పైకి ఏమి చెప్పినప్పటికీ ప్రభుత్వ పాత్ర ప్రేక్షకస్థాయికి దిగజారింది. ఆహారధాన్యాల్లో ఈ గుత్తాధి పత్యం ఏర్పడితే రాబోయే ఆర్థిక, రాజకీయ, సామాజిక పరిణామాలు ఊహించడానికే భయంకరంగా ఉంటాయి. ఇవి బ్రిటిష్‌ వలసపాలనను పోలి ఉంటాయి.

గమనిక: ఈ పేజీపై మీ స్పందనలను, 9490098903కి ఫోను చేసి తెలియజేయండి.

సంక్షోభంలో పత్తిరైతు..

భారతీయ వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి కేంద్ర పత్తి పరిశోధనా సంస్థల సమాచారం ఆధారంగా జనవరి 9, 2012న పత్తి వేసే అన్ని రాష్ట్రాలకూ రహస్య సలహాల్ని అందించినట్లు తెలుస్తుంది. వీటి ప్రకారం వివిధ సేద్య వాతావరణ ప్రాంతాల్లో మంచి స్థానిక సమగ్ర వ్యవసాయ ఉత్పత్తి పద్ధతులను గుర్తించి, వారి అనుభవాలను ఇతర చిన్న రైతులకు అందించాలని సలహా ఇచ్చినట్లు తెలుస్తుంది. గత కొన్నేళ్లుగా బిటి పత్తి ఉత్పాదకత తగ్గుతూ సంక్షోభ పరిస్థితుల్ని ఎదుర్కొంటున్న నేపథ్యంలో 2011-12లో ఒకేసారి పత్తి రైతుల ఆత్మహత్యలు బాగా పెరిగాయి. ఈ కాలంలో విత్తనం, సస్యరక్షణ మందులు, ఎరువుల ధరలు, సాగునీటి ఖర్చులు పెరిగాయని, అదే సమయంలో పత్తి ఉత్పత్తి తగ్గిందని ఈ సలహాల్లో పేర్కొనట్లు తెలుస్తుంది.

రాష్ట్రంలో..

బిటి పత్తి 2002-03లో ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత విస్తీర్ణం క్రమంగా పెరుగుతూ 2010- 11 నాటికి 44.6 లక్షల ఎకరాలకు చేరింది. ఈ మధ్య కాలంలో దూది ఉత్పత్తి ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం 19.75 లక్షల బేళ్ల నుండి 53.0 లక్షల బేళ్లకు పెరిగింది. సగటు ఎకరా దూది దిగుబడి 167 కిలోల నుండి 2006-07లో 252 కిలోలకు, 2007-08లో 276 కిలోలకు పెరిగింది. ఆ తర్వాత ఇది క్రమంగా తగ్గుతూ 2010-11 నాటికి 202 కిలోలకు పడిపోయింది. ఇది 2003-04 స్థాయికన్నా చాలా తక్కువ. ఇక 2011-12లో పత్తి 47 లక్షల ఎకరాల్లో సేద్యమైంది. ఉత్పత్తి, దిగుబడి పూర్తి అంచనాలు అందుబాటులో లేవు. వేసిన పైరులో 70 శాతం పైగా బెట్ట వల్ల 50 శాతం పైగా ఉత్పాదకతను కోల్పోయినట్లు ప్రాథమిక ప్రభుత్వ అంచనాలు తెలియజేస్తున్నాయి.

మీకు తెలుసా..?

* సాంప్రదాయ బ్రీడింగ్‌ (ప్రజననం) పద్ధతిలో ఒకే పంటలో అభిలషణీయమైన గుణగణాలు కలిగిన రెండు రకాల మధ్య సంక్రమణం సాధ్యమవుతుంది. తద్వారా కొత్త రకాల్ని రూపొందిస్తారు. భిన్న జాతుల మధ్య ఇలాంటి సంక్రమణం సాధ్యం కాదు. ఇలా వచ్చిన సంతాన గుణగణాలకు స్థిరమైన వేలాది జన్యువులు కలిగిన క్రోమోజోములు ఆధారం. ఇవి స్థిరత్వం కలిగి ఉంటాయి.

* జన్యుమార్పిడి రకాల్లో భిన్న జాతుల మధ్య గుర్తించిన కొన్ని జన్యువులను ఎంపిక చేసిన వేరే జాతిలో ప్రవేశపెట్టవచ్చు. తద్వారా వచ్చిన సంతానం తల్లిదండ్రుల గుణాలు కలిగి ఉంటాయి. అయితే, ఇవి కొన్ని జన్యువుల ఆధారంగానే ఉండడంతో వీటి స్థిరత్వం తక్కువ. ఉదా: బిటి పత్తిలో బ్యాక్టీరియాకు చెందిన క్రై1ఏసి లాంటి జన్యువులను పత్తిలో ప్రవేశపెట్టడం వల్ల వచ్చిన సంతానంలో బాక్టీరియాకు చెందిన విషపదార్థ తయారీ గుణం ఉంటుంది. కొత్తరకాల్ని రూపొందించడంలో ఈ పద్ధతి ఎక్కువ అవకాశాల్ని అందిస్తుంది. కానీ, అన్ని పరిమాణాల్నీ ముందే ఊహించలేం. సాంప్రదాయ బ్రీడింగ్‌ పద్ధతిలో రూపొందించిన సంతానంతో జన్యుమార్పిడి సంతానాన్ని నేరుగా పోల్చలేం. దేని ప్రత్యేకత దానిదే.

* పత్తి:-గింజలతో కూడినది. దీనిలో దూది బరువు కేవలం మూడోవంతు కాగా, మిగతాది గింజల బరువే.

* దూది:- గింజలు తీసివేసినది.

* బేలు:- 170 కిలోల దూది.